BPA-vrij en food-safe: wat betekent dit voor jouw GN bakken

Als je gastronormbakken koopt voor professioneel gebruik, kom je vroeg of laat termen tegen als BPA-vrij, food-grade en levensmiddelenbestendig. Maar wat betekenen die termen precies, en wanneer zijn ze relevant voor jouw situatie? Dit artikel legt het uit zonder omwegen.

1. Wat is BPA en waarom is het een aandachtspunt

BPA staat voor bisfenol A, een chemische stof die vroeger veel werd gebruikt bij de productie van harde kunststoffen en epoxyharscoatings. Het probleem met BPA is dat het onder bepaalde omstandigheden uit het materiaal kan lekken in voedsel of dranken, met name bij verhitting of langdurig contact met vetzuren.

Uit onderzoek is gebleken dat BPA hormoonverstorend kan werken. De Europese Unie heeft de toepassing van BPA in voedselcontactmaterialen daarom aan strenge regels onderworpen en in een aantal toepassingen volledig verboden. Voor professionele keukens is dit relevant: je wil er zeker van zijn dat de bakken die je dagelijks gebruikt veilig zijn voor contact met voedsel.

Veel polycarbonaat dat jaren geleden geproduceerd werd, bevatte BPA. Moderne polycarbonaat gastronormbakken van kwaliteitsfabrikanten zoals HENDI zijn BPA-vrij. Dat staat ook expliciet vermeld in de productspecificaties, en het is een punt om altijd op te checken als je bakken koopt van een onbekende fabrikant of leverancier.

2. Wat betekent food-grade of food-safe

Food-grade en food-safe zijn geen officiële keurmerken maar veelgebruikte aanduidingen die aangeven dat een materiaal geschikt is voor contact met voedsel. In Europa is dit geregeld via de EU-verordening 1935/2004, die eisen stelt aan alle materialen die in contact komen met levensmiddelen.

Concreet betekent het dat het materiaal geen stoffen mag afgeven aan voedsel in hoeveelheden die schadelijk zijn voor de volksgezondheid, die een onaanvaardbare wijziging in de samenstelling van het voedsel veroorzaken of die de smaak of geur van het voedsel aantasten. Alle gastronormbakken die wij verkopen voldoen aan deze Europese eisen.

Voor de praktijk betekent dit dat je erop kunt vertrouwen dat de bakken veilig zijn bij normaal gebruik. Maar normaal gebruik heeft grenzen, en die zijn per materiaal anders. Daarover meer in de volgende secties.

3. RVS en voedselveiligheid

Roestvrij staal is van nature food-safe. Het is een inert materiaal, wat betekent dat het niet reageert met voedsel en geen stoffen afgeeft. RVS gastronormbakken zijn bestand tegen hoge temperaturen, zuren en vetten zonder dat het materiaal verandert of iets loslaat.

Dat maakt RVS het meest onbezorgde materiaal als het gaat om voedselveiligheid op chemisch niveau. De enige aandachtspunten zijn mechanisch van aard: krassen en putjes kunnen bacteriën herbergen als ze diep genoeg zijn. Een RVS bak met zichtbare diepe beschadigingen in het oppervlak vervang je dus ook uit hygiëneoverwegingen, niet alleen uit esthetische.

4. Polypropyleen en voedselveiligheid

Polypropyleen is een van de veiligste kunststoffen voor voedselcontact. Het bevat geen BPA, is chemisch stabiel en geeft bij normaal gebruik geen stoffen af aan voedsel. PP gastronormbakken zijn geschikt voor temperaturen van -40°C tot +100°C, wat ze bruikbaar maakt van diepvries tot warme opslag.

Waar je op moet letten: polypropyleen is zachter dan RVS en krast sneller. In krassen kunnen bacteriën zich nestelen die moeilijk te verwijderen zijn, ook met grondig reinigen. Een PP-bak die zichtbaar bekrast is aan de binnenkant heeft zijn langste tijd gehad. Niet omdat het materiaal zelf gevaarlijk wordt, maar omdat de hygiëne niet meer gegarandeerd kan worden.

Gebruik bij PP-bakken altijd zachte sponzen en milde reinigingsmiddelen. Dat is niet alleen goed voor de levensduur maar ook voor de voedselveiligheid op de lange termijn. Meer over de juiste reinigingsmethode lees je in ons artikel over GN bakken reinigen.

5. Polycarbonaat en voedselveiligheid

Moderne polycarbonaat bakken zijn BPA-vrij en voldoen aan de Europese eisen voor voedselcontact. De transparantie van PC maakt het een populair materiaal voor buffetten en koelvitrines, waar je snel wil zien wat er in de bak zit.

Het aandachtspunt bij PC zit in de temperatuurgevoeligheid. Polycarbonaat tolereert geen hoge wastemperaturen goed. Boven de 60°C in de vaatwasmachine kan het materiaal beginnen te vertroebelen. Dat is op zichzelf geen veiligheidsprobleem, maar een troebele bak is moeilijker te controleren op reinheid en beschadigingen. Troebeling is ook een teken dat het oppervlak begint af te breken, wat een reden is om de bak te vervangen.

Hetzelfde geldt voor agressieve reinigingsmiddelen. Alkalische middelen, aceton en sterke ontvettingsmiddelen tasten het PC-oppervlak aan. Houd je aan milde middelen en lauw water, dan gaan polycarbonaat gastronormbakken lang mee zonder dat de voedselveiligheid in het geding komt.

6. Wanneer vervang je een bak vanwege voedselveiligheid

Een bak die er oud uitziet hoeft niet per se vervangen te worden. Maar er zijn situaties waarbij je niet moet twijfelen.

Vervang een bak als het oppervlak diep bekrast is aan de binnenkant, zeker bij PP en PC. Diepe krassen zijn niet meer hygiënisch te reinigen en komen niet door een HACCP-keuring. Vervang een bak ook als er barsten of scheurtjes zichtbaar zijn, hoe klein ook. Vocht trekt erin en bacteriën ook.

Bij polycarbonaat is aanhoudende troebeling een signaal dat het materiaal aangetast is. Bij RVS let je op roestvorming, wat kan optreden na gebruik van chloorhoudende reinigingsmiddelen of beschadiging van de passiverende laag. Een roestende bak hoort niet in een professionele keuken.

Werkt je keuken met een HACCP-systeem en vaste inspectieronden? Neem dan de staat van je bakken mee in die ronde. Een beschadigde bak die blijft rondgaan is een risico dat je eenvoudig kunt uitsluiten.

7. Praktisch: waar let je op bij de aanschaf

Als je gastronormbakken koopt, zijn dit de punten die er voor voedselveiligheid toe doen. Controleer of de bakken expliciet voldoen aan EU-verordening 1935/2004 voor voedselcontactmaterialen. Controleer bij PP en PC of ze BPA-vrij zijn, zeker als je bij een onbekende leverancier koopt. Let op de maximale gebruikstemperatuur, want die verschilt per materiaal en is relevant voor hoe je de bakken gebruikt en reinigt.

Bij HENDI-bakken zijn al deze punten gedekt. De Kitchen Line, Budget Line en Profi Line voldoen allemaal aan de Europese voedselveiligheidseisen en zijn BPA-vrij. Twijfel je over welke lijn het beste bij jouw gebruik past? Lees dan ons artikel over het verschil tussen de HENDI-productlijnen.

Bekijk het volledige assortiment gastronormbakken of vraag een offerte op maat aan als je meerdere bakken wil bestellen voor een professionele keuken.